ریشه قمپز در کردن از کجا آمده است؟

سلام، سلام، صد تا سلام، هزارو سیثد تا سلام.
بچه ها ریشه یابی برخی کلمات مصطلح در زبان فارسی غالبا مورد توجه و تعجب میشه.
یکی از این کلمات (قمپز در کردنه).
در ادامه پس از کلمه چلغوز، که چندی پیش بدان اشاره شد، این بار به ریشه یابی کلمه قمپز میپردازیم.

قمپز در کردن به گفته علامه دهخدا به معنی :” دعاوی دروغین کردن ، بالیدن نابجا و فخر و مباهات بی مورد کردن ” است .

آدمی ذاتا خوش دارد که از خود تعریف کند و به بعضی از اعمال و رفتار خود جنبه شاهکار و پهلوانی بدهد و گمان می برد اگر حرفهای گنده بزند وکار های مهمی را بر خلاف حقیقت به خود نسبت دهد حقیقت مطلب همیشه مکتوم می ماند و رازش از پرده بیرون نمی افتد در حالی که چنین نیست
و قیافه حقیقی این گونه افراد مغرور خودخواه به زودی نمودار میگردد .

اینجاست که حاضران مجلس و شنوندگان به یکدیگر چشم می زنند و می گویند : یارو قمپز در می کند . یعنی حرفهایش توخالی است ، پایه و اساسی ندارد . بشنو و باور مکن .

خلاصه قمپز در کردن به گفته علامه دهخدا به معنی :” دعاوی دروغین کردن ، بالیدن نابجا و فخر و مباهات بی مورد کردن ” است .

اگرچه قمپوز لغت ترکی است و در لغت نامه دهخدا به معنی آلتی موسیقی از ذوات الاوتار است اما بر اثر تحقیقات و مطالعات کافی ، قمپوز توپی بود کوهستانی و سر پر به نام قمپوز کوهی، که دولت امپراطوری عثمانی در جنگهای با ایران مورد استفاده قرار میداد .

این توپ اثر تخریبی نداشت زیرا گلوله در آن به کار نمی رفت بلکه مقدار زیادی باروت در آن می ریختند و پارچه های کهنه و مستعمل را با سنبه در آن به فشار جای می دادند و می کوبیدند تا کاملا سفت و محکم شود .

سپس این توپها را در مناطق کوهستانی که موجب انعکاس و تقویت صدا می شد به طرف دشمن آتش می کردند . صدایی آنچنان مهیب و هولناک داشت که تمام کوهستان را به لرزه در می آورد و تا مدتی صحنه جنگ را تحت الشعاع قرار می داد ولی کاری صورت نمی داد زیرا گلوله نداشت .

در جنگهای اولیه بین ایران و عثمانی صدای عجیب و مهیب آن در روحیه سربازان ایرانیان اثر می گذاشت و از پیشروی آنان تا حدود موثری جلوگیری می کرد ولی بعدها که ایرانیان به ماهیت و توخالی بودن آن پی بردند هرگاه صدای گوشخراشش را می شنیدند به یکدیگر می گفتند :” نترسید قمپوز درمی کنند.” یعنی تو خالی است وگلوله ندارد .

کلمه قمپوز مانند بسیاری از کلمات تحریف و تصحیف شده رفته رفته به صورت قمپز تغییر شکل داده و ضرب المثل شده است .

مهرداد چشمه

درباره مهرداد چشمه

سلام. من مهرداد چشمه، متولد 22 تیرماه 1343 در شهر قایم شهر در استان مازندران. بزرگ شده در شهر اراک در استان مرکزی. و سالیان درازیست که ساکن شهر کرج در استان البرز هستم. تحصیلات من در حد دیپلم، هست، که البته به خاطر برخورد با انقلاب فرهنگی در اوایل انقلاب و کمبود امکانات در اون زمان با این که سه سال متوالی در دانشگاههای دولتی و تربیت معلم قبول شدم نتونستم به تحصیلات عالی دست پیدا کنم. من کارمند شرکت آب و فاضلاب استان البرز هستم و در شغل شریف اپراتوری تلفن مشغول به خدمت میباشم. از علایق شخصی خودم، میتونم به شنیدن موسیقی ملل، دیدن یا شنیدن فیلمهای کلاسیک و ارزشمند، خوندن رمانهای فاخر دنیا، کامپیوتر و اینترنت و غیره اشاره کنم. پست الکترونیک: mr.cheshmeh@gmail.com آدرس سایت چشمه سرا: cheshmehsara.com آیدی اسکایپ: mr.cheshmeh تلفن همراه: 09121641278 تلفن محل کار: 02632224020
این نوشته در تاریخ, مقاله ها ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

28 Responses to ریشه قمپز در کردن از کجا آمده است؟

  1. 1
    Adasi says:

    درود! تو عزیز دلمی و خیلی هم جالب مینویسی،‏ حالا در باره این بیت تحقیق کن و بنویس تا همه بفهمند که معنا و مهفوم جالبی دارد،—لاف در غریبی و گوز در بازار مسگران—‏!‏

  2. 2
    ترانه says:

    خیلی جالب بود محمد رضا اینو اصلا نمی دونستم گاهی بنظرم میرسه بهتره یه دیکشنری !فرهنگ زبان و ادبیات کوچه بازاری درست کنیم مخصوصا که این روزا زبونمون خیلی تحت تاثیر این دست کلماته باید فیلمای فارسی رو ببینیم تا بفهمیم چقدر همه چی تغییر کرده و چه دایره واژگانی بزرگ پیش رومونه من که دوسش دارم این تغییرات رو

  3. 3
    تبسم says:

    سلام. منم اومدم. جالبه من این اصطلاح رو از زبان یه کهنسال شنیدم. ولی معنی و ریششو نمیدونستم از کجا اومده. بازم ممنون. دوستان این محله را چه شده؟ چرا بیشتر بچه ها نیستن؟؟

  4. 4
    تبسم says:

    مرسی. امیدوارم شما هم برا همیشه صاف و زلال باشی. ولی من ازین نبودن ها احساس خوبی ندارم.

  5. 5
    زهره says:

    فقط اومدم بگم منم هستم
    من فقط تیترو خوندم انگار جالبه ولی من حسش نیست برم بخونم

    تبسم حس خوبی داری الآن؟

  6. 6
    cheshmak says:

    خیلی وقت پیش توی ایران سپید این مقاله را خونده بودم ولی بازم مرسی

  7. 7
    تبسم says:

    خوش اومدین زهره جان و آقای چشمک.

  8. 8
    یلدام says:

    سلام
    چه جالب تا به حال بهش فکر نکرده بودم با اینکه زیاد کاربردیه این کلمه
    این عثمانی ها چه پدر سوخته ای بودن ها
    مرسی از پست مفیدت ببخش که دیر رسیدم

  9. 9
    تبسم says:

    به به سیتا خانم. چه عجب تشریف اوردی. حالا چجوری دستو گذاشتن تو حنا؟؟

  10. 10
    milad says:

    شلام د دوشتای خوشکلم مرسی محمدرضا جان خیلی جالب بود واسم .بچه ها از تبسم و سیتا تا الان پایه تر ندیدم ای ول به پشت کارتان .ترانه تو که جای خود داری منبری اصلی هستی

  11. 11
    تبسم says:

    پس تو یکی از عالم سوسکی سود بردی. جان سیتا این آقا آلو اذیت نکن دیگه، گناه داره بخدا.

دیدگاهتان را بنویسید