گفتمانی در باب شخصیت:

سلام عزیزان.
بچه ها، شخصیت خوب چیزیه، مگه نه؟
داشتنش چطور؟
نداشتنش چطور؟
اصلا نظر شما در باره شخصیت، داشتن و نداشتنش، و کلا خصوصیات اشخاص با شخصیت و بی شخصیت چیه؟
پس از خوندن این پست لطفا نظرتون رو بنویسید.

«دوست تو، آدم خیلی با شخصیتی است.» «دیدی چطوری رفتار کرد، واقعا که آدم بی شخصیتی است!» استفاده از چنین عباراتی یا شنیدن این موارد اتفاقی شایع برای همه ماست. راستی کدام یک از ما می تواند ادعا کند که در مورد شخصیت دیگران تا به حال نظری نداده است و از عبارت با شخصیت یا بی شخصیت در مکالمات روزمره خود استفاده نکرده است؟

در روانشناسی برعکس آنچه در گفتگوهای روزمره ما روی می دهد، دقت بیشتری در زمان استفاده از واژه شخصیت وجود دارد. شاید بتوان ادعا کرد که دلیل این موضوع نیز اختلاف دیدگاهی است که در تعریف این واژه و البته عوامل موثر در آن بین متخصصان وجوددارد. در واقع برخلاف تصور روانشناسان اگر بخواهیم به تعریف این واژه اشاره کنیم، می توانیم یکی از جامع ترین تعریف ها از شخصیت را به نقل از کتاب نظریه های شخصیت فیست، چنین بیان کنیم: «الگوی نسبتا پایدار صفات گرایش ها یا ویژگی هایی که تا اندازه ای به رفتار افراد تداوم می بخشد.»

اما عبور از تعریف شخصیت و رسیدن به نقطه مشترک در این باره زمینه تنها یکی از موارد اختلافی در این زمینه را می تواند حل کند. در رابطه با موضوع شخصیت موارد اختلافی دیگری نیز وجود دارد که به صورت بسیار خلاصه به تعدادی از آنها می پردازیم.

محیط یا ژنتیک؟

امروزه هیچ روان شناسی را نمی توانید پیدا کنید که بگوید شخصیت صرفا تحت تاثیر تجربه های محیطی شکل گرفته یا تغییر می کند.همه روانشناسان با دیدگاه های متفاوت بر این اتفاق نظر دارند که برخی خصوصیات فردی بیشتر تحت تاثیر عوامل ژنتیکی قرار داشته و امکان تغییر در آنها بسیار محدود است. به عنوان مثال بررسی ها نشان داده که در خصوصیاتی مانند فراخنای توجه، سازگاری با محیط یا میزان فعالیت از همان بدو تولد افراد با هم تفاوت داشته یا خلق و خوی کلی هر فردی از همان زمان تولد تا حدی چارچوب خود را پیدا کرده است.

این بدان معناست که در رابطه با هر کدام از ویژگی ها تنها امکان تغییر داده در محدوده خاصی وجود داشته وشما نمی توانید از خودتان یا دیگران انتظار داشته باشید که به صورت کلی خود را تغییر داده و به فردی جدید تبدیل شوید. البته این انتظار از تغییر کردن یکی از مواردی است که غالب افراد در رابطه با آن دچار سوءتفاهم بوده و تا آنجا که بتوانند از پذیرش این واقعیت طفره می روند.

پیش بینی

یکی دیگر از سوءتفاهم های رایج در رابطه با شخصیت، ثبات صفات و ویژگی هاست. غالب افراد و حتی برخی روانشناسان تصور می کنند اگر یک بار نسبت به فردی شناخت پیدا کنند، همان شناخت می تواند پایه ای برای پیش بینی رفتار فرد در موقعیت های گوناگون باشد.

البته این تصور بیشتر از اینکه بر مبنای پژوهش و مطالعات باشد بیشتر برگرفته از آرزویی دیرینه است؛ چرا که پژوهش ها نشان داده که افراد در موقعیت های مختلف به صورت های گوناگونی رفتار کرده و صرف تصور اینکه فلانی درستکار است باعث نمی شود همیشه طبق این الگوی نظری رفتار کند. توجه به این نکته می تواند از بسیاری از پیش داوری ها جلوگیری کند.

البته توجه داشته باشیدکه اگر شناخت از فردی در بازه زمانی طولانی تری شکل بگیرد می تواند از قدرت پیش بینی بیشتری برخوردار باشد و این عدم ثبات بیشتر راجع به مواردی مطرح است که افراد بر مبنای شناختی سطحی می خواهند دست به پیش بینی بزنند. به عنوان مثال بعد از گفتگوی یک ساعته ادعا در مورد پیش بینی رفتار چندان دقیق نیست اما اگر بعد از چند هفته مراوده با فردی بخواهیم پیش بینی داشته باشیم، غالبا می توانیم دقیق تر پیش بینی کنیم.

یکی دیگر از اشتباهات، نقشی است که برای برخی عوامل در شکل گیری شخصیت در نظر گرفته می شود. به عنوان مثال: برخی افراد تمایل دارند بسیاری از ویژگی های شخصیتی را تحت تاثیر جنسیت قلمداد کرده یا نقش تحصیلات، بزرگ شدن در طبقه اجتماعی خاصی را پررنگ کنند. امروزه مشخص شده است بیش از آنکه صرف پسر بودن یا دختر بودن در شکل گیری برخی صفات موثر باشد، پذیرش اهمیت نقش جنسیت است که می تواند این تفاوت را پر رنگ کند. این بدان معناست که اگر دختر یا پسری در محیط دیگری که اهمیت تفاوت های جنسیتی در آن کمتر باشد، بزرگ می شدند تفاوت بین آنها نیز کاهش می یافت.

تغییر هر زمان که بخواهیم

یکی دیگر از موارد مورد اختلاف، سنی است که به قول معروف تا آن سن شخصیت شکل می گیرد. برخی افراد تصور می کنند هر ویژگی و خصوصیتی که افراد در دوران کودکی آن را به دست آورده باشند تا پایان عمر همراه فرد بوده و امکان تغییر در آن وجود ندارد.

از سویی برخی افراد بر این باورند که تا سنین بالا نیز به محض آنکه فرد تصمیم بگیرد می تواند تغییراتی در خود ایجاد کند اما پژوهش ها در این رابطه چه می گویند؟ بخشی از تحقیقات نشان می دهند که ویژگی های افراد طی سی سال می تواند دارای ثبات بوده و تغییر چندانی در آنها دیده نشود.

از سوی دیگر برخی پژوهش ها نشان می دهد افرادی که از وضعیت خود ناراضی هستند در دوره نوجوانی و اوایل بزرگسالی توانسته اند در برخی ویژگی های خود تغییر ایجاد کنند اما در رابطه با سنین بالاتر چطور؟ هر چند در این زمینه شاید نتوان به پژوهش های مشخصی تکیه کرد اما به نظر می رسد که با افزایش سن شانس تغییر کردن کاهش می یابد. البته اینکه این کاهش یافتن به خاطر کاهش تمایل افراد برای تغییر است یا افزایش سن امکان تغییر را از بین می برد، از نکات قابل بحث است.

مهرداد چشمه

درباره مهرداد چشمه

سلام. من مهرداد چشمه، متولد 22 تیرماه 1343 در شهر قایم شهر در استان مازندران. بزرگ شده در شهر اراک در استان مرکزی. و سالیان درازیست که ساکن شهر کرج در استان البرز هستم. تحصیلات من در حد دیپلم، هست، که البته به خاطر برخورد با انقلاب فرهنگی در اوایل انقلاب و کمبود امکانات در اون زمان با این که سه سال متوالی در دانشگاههای دولتی و تربیت معلم قبول شدم نتونستم به تحصیلات عالی دست پیدا کنم. من کارمند شرکت آب و فاضلاب استان البرز هستم و در شغل شریف اپراتوری تلفن مشغول به خدمت میباشم. از علایق شخصی خودم، میتونم به شنیدن موسیقی ملل، دیدن یا شنیدن فیلمهای کلاسیک و ارزشمند، خوندن رمانهای فاخر دنیا، کامپیوتر و اینترنت و غیره اشاره کنم. پست الکترونیک: mr.cheshmeh@gmail.com آدرس سایت چشمه سرا: cheshmehsara.com آیدی اسکایپ: mr.cheshmeh تلفن همراه: 09121641278 تلفن محل کار: 02632224020
این نوشته در روانشناسی ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

15 Responses to گفتمانی در باب شخصیت:

  1. 1
    Adasi says:

    درود! فقط اومدم بگم اگه اولی باشم ضد حال به بقیه بزنم برای اول شدنشون! با تشکر از مطلب زیبا و جالبتون،

  2. 2
    سیتا says:

    سلام، خسته نباشین آقا چشمه،
    در تکمیلی مباحث شما بگم که: این جمله که فلانی بی_شخصیته یک اصطلاح عامیانه است و از لحاظ علمی نادرست/
    همه انسانها شخصیتی دارند؛ حالا با خوب و بدش کار ندارم /

  3. 3
    بهنام says:

    سلام
    عالی بود
    راجع به این پستت نظری به ذهنم نمی رسه

  4. 4

    سلام بله بچه ها درست مي‌گند ما شخصيت رو بيشتر در معناي ويژگي‌هاي مثبت به كار مي‌بريم و به نظر من اين يه اصطلاح شده براي خودش در فرهنگ عامه و نمي‌شه كه گفت اشتباه هست … البته شايد چون من روانشناسي نخوندم اين مدل نظر مي‌دم … ولي به عقيده من ما بايد در ساختن شخصيت خودمون بكوشيم و بكوشيم و بكوشيم تا يه آدم با شخصيت در نظر مردم و در نگاه خودمون بشيم …

  5. 5
    یلدام says:

    سلام
    مرسی از پست
    موافقم که شخصیت آدم ها به صورت ژنتیکیه
    به نظرم سنو سال نمیتونه اونقدر نقش پر رنگی داشته باشه که نتونیم شخصیت مون رو تغییر بدیم
    کافیه بخوایم و اراده کنیم
    به نظرم یک آدم متشخص رفتار و کردار و حرفاش به جا و حساب شدست
    لوده نیست
    مودب و موقعیت شناسه
    کلی چیز های دیگه هم هست که میشه گفت اما فعلا به ذهنم همینا رسید

  6. 6
    یلدام says:

    کامنت بچه ها رو خوندم
    فکر من اینه
    مهم این نیست که یه آدم کلا شخصیت داره یا نه
    مهم اینه چه شخصیتی داره
    و از اونجا که انسان برترینه بهترین خصیصه های شخصیتی رو باید برا خودش گلچین کنه
    داشتن شخصیت مثل داشتن پول میمونه
    اگه یه عالمه پول داشته باشی اما از دور خارج شده باشه عملا تو هیچ فروشگاهی نمیتونی خرید کنی
    حب اگر یک شخصیت مناسب با ارزش های جامعه نداشته باشی که نمیتونی در زندگی و برخورد های اجتماعیت موفق باشی

    نمیدونم تونستم منظورمو بیان کنم یا نه

  7. 7
    ترانه says:

    سلام بنظر من شخصیت هر کسی رو باید تو محیط خودش تحلیل کرد این درست نیست دیگرانو نقد کنیم در حالی که کسی جای کسی دیگه قرار نگرفته دوم این که ما از شخصیت هر کسی نیمه ظاهریش رو می بینیم یعنی فقط حدودا سی درصدشو در حالی که شخصیت واقعی افراد غالبا تو قسمت پنهون وجودیشونه و تو لحظات حساس معمولا کمی از این شخصیت رو میشه بنظرم غیر ممکنه کسی فاقد شخصیت باشه بلکه ادما یا در محیط خوب و شرایط یا اراده خوب شخصیت خوب بخود می گیرن یا بد یا هم بینا بین میشن ولی غیر ممکنه کسی فاقد شخصیت باشه پس هنوز بنظر من بحث بودن و نبودن نیست بحث شناخته و این که بسیار خوددار باشیم در نظر دهی درباره دیگران

    • 7.1

      سلام ترانه.
      شخصیت دارای هزاران خصوصیت خوب وبده، هر شخص دو جنبه از شخصیت رو با خودش یدک میکشه:
      1. شخصیتی که ظاهر شخص رو تبیین میکنه، که این نوع از شخصیت، معمولا ساختگی و همراه با تظاهره، متاسفانه خیلیها شخصیت اصلی افراد رو همینجا میسنجند و نظر نهایی شون رو در باره شخص مورد نظر میدن.
      2. شخصیت اصلی افراد که معمولا به چشم نمیاد، و کاملا ذاتی و فردیه، این شخصیت رو خیلی نمیشه به سرعت بهش پی برد و به همین دلیل هم هست که قضاوتهای زود هنگام و نادرست در مورد افراد شکل میگیره و معمولا باعث درد سر و مشکل میشه.

دیدگاهتان را بنویسید