یادداشت ششم: مناسب سازی محیطهای شهری برای معلولین بویژه نابینایان و کم بینایان.

دوستان گرامی با سلام و آرزوی بهروزی

یادداشت ششم از سلسله یادداشتهای وضعیت نابینایی و نابینایان در استان کردستان که به مناسبت روز جهانی عصای سفید منتشر گردید، در ذیل جهت مطالعه هم محله ای های گرامی تقدیم حضور است.

مناسب سازی محیطهای شهری برای معلولین بویژه نابینایان و کم بینایان.

نویسنده: مهدی فردیان کارشناس ارشد جامعه شناسی.

امروزه در کنار پیشرفت تکنولوژی و صنعت ، تصادفات وسایل نقلیه ، بلایای طبیعی ، حوادث ناشی از کار و پدیده جنگ می توانند خسارات جبران ناپذیری برای انسان به بار آورند که یکی از آن خسارتها می تواند ایجاد نقص و آسیب در انسانها و نهایتا” معلولیت آنان باشد، معلولیت جسمی می تواند انسان را از حالت عادی زندگی روزمره خارج نماید در این صورت اگر توجه چندانی به ارائه تسهیلات و امکانات مورد نیاز چنین قشری نشود که او را در انجام زندگی عادی خود یاری دهد، ممکن است چنین فردی به درونگرایی روی آورده و به انزوا کشیده شده و روح و روان او نیز معلول و ناقص گردد. شهری که نیازهای اساسی همه شهروندان بویژه معلولین سالمندان و کودکان در سطح شهر رعایت نشود و ایشان از بیشتر فعالیتهای اجتماعی، اقتصادی، آموزشی و… خود باز بمانند در واقع آن جامعه هم با نادیده گرفتن این قشر معلول می گردد.
يكي از مهمترين عواملي كه بر كيفيت زندگي افراد هر جامعه و به طور خاص معلولان و يا سالمندان تاثير مي‌گذارد، وجود زيرساختهايي است كه كنش‌هاي فردي و اجتماعي با تكيه بر آنها و با استفاده‌ از آنها انجام مي‌شود. يكي از اين زيرساختها راه‌ها و معابر مي‌باشد. وجود معابري كه تردد معلولان و سالمندان را آسان كند، به آنان كمك مي‌كند تا با امنيت و آسودگي خاطر رفت و آمد كنند، فعاليتهاي اجتماعي خود را وسعت دهند، ارتباطات بيشتري پيدا كنند و به خدمات و امكانات خاص به سهولت دسترسي پیدا کنند. اين امر خود وجهي از عدالت اجتماعي و عدالت شهري است. یکی از مسائل و مشکلات پیشرو معلولین در استان کردستان مسئله مناسب سازی شهری است، هنوز بسیاری از جانبازان و معلولان ویلچری و نابینا در استان کردستان به منظور حضور در اجتماع و در بهره مندی از خدمات شهری و شهروندی با موانع و دشواری های زیادی مواجه هستند، موانعی که می تواند آسیب های فراوانی از جمله، اختلافات خانوادگی، بیماری های روحی، عوارض جسمی، اعتیاد، عدم امید به آینده، پیری زودرس و بسیاری از مشکلات دیگر را فراهم آورد.
در نظر داشته باشیم قسمتی از مناسب سازی شهری به محیط فیزیکی شهر اختصاص دارد و بخش دیگر آن تسهیلات سخت افزار و نرم افزاری است که مکمل این حوزه می باشد. به عنوان مثال: گویا کردن خود پردازهای بانکی برای نابینایان، ایجاد دفاتر ویژه کمک و راهنمایی معلولین و سالمندان در ترمینالها فرودگاه ها و فروشگاههای بزرگ، هم سطح کردن ایستگاههای اتوبوس با کف داخلی اتوبوسها جهت تردد افراد ویلچری، پایین آوردن ارتفاع خدمات عمومی مانند خود پردازها و کیوسکهای تلفن برای استفاده معلولین نخاعی و کودکان.
بنابراین توجه به بحث مناسب سازی شهری و برنامه ریزی عملی در این خصوص به منظور تسهیل هرچه بیشتر و جلب مشارکت فعال این قشر از جامعه در فعالیت های اجتماعی و بهره مندی از توانمندی و مهارت آنان درعرصه های مختلف ضروریست، اولین گام برنامه ریزی در زمینه مناسب سازی، بررسی دیدگاه جامعه هدف یعنی خود معلولین و توجه به تجربه شخصی آنان می باشد، اینکه آنان در زمینه مناسب سازی چه نظری دارند؟ و اولویت آنان با توجه به فضاهای مختلف شهری نیازمند به مناسب سازی چیست؟ و در نهایت مهمترین دغدغه آنان در این خصوص چیست؟.
متأسفانه تا کنون اقدامات چشمگیر و سازنده ای در این خصوص در استان کردستان انجام نگرفته است اما گاهاً در بعضی موارد با تغییر شوراهای اسلامی و شهردارها و فشار انجمنهای نابینایان فعالیتهایی صورت گرفته که مقطعی سلیقه ای و بسیار اندک می باشد. وجود جانبازان و معلولان جنگی فراوان، رشد مهاجرت روستایان به شهر، افزایش جمعیت و گسترش بافت شهری در این استان ضرورت و اهمیت مناسب سازی شهری را نشان می دهد. از آنجا که پروژه ایجاد معابر به شکل گسسته و موردی در استان کردستان انجام می¬شود، لذا برخی از این راهکارها در مورد معابری که ایجاد شده¬اند موثر نیستند ولی می¬توانند در اجرای هم¬سطح سازی¬های آینده اجرا شوند. چنانچه ساختمان ادارات و سازمانها داراي آسانسور نباشد، رساندن يك فرد ويلچري به درب ورودي اين ساختمان دردي از او دوا نمي‌كند هرچند كه از معابر همسطح و مناسبي هم براي رسيدن به اين مكان عبور كرده باشد. سرويس بهداشتي‌اي كه توالت فرنگي نداشته باشد، خودپردازي كه گويا نباشد، عملا امكان استفاده را از معلولان مي‌گيرد. لذا هدف این پروژهها آن است كه علاوه بر مناسب‌سازي معابر منتهي به خدمات عمومي، خود اين خدمات نيز مناسب استفاده‌ي اين افراد باشند. با تمام مشکلات پیشرو در این خصوص نابینایان در استان کردستان با کوشش آزمایش و خطا به انجام کارهای روز مره خود مشغول هستند هرچند در این اسنا متحمل آسیبهای روانی و جسمی فراوانی نیز می شوند. تا کنون موارد بسیاری از حوادث ناگوار در این استان گزارش شده است؛ به عنوان مثال فوت یک نابینا بر اثر سقوت در چاه فازلاب در بانه سال 1391. یک فرد نابینا براي جهت يابي و تردد،‌ تصويري ذهني از اطراف خود مي‌سازد و براساس اين تصوير مسير حركت خود را انتخاب مي‌كند. متغير بودن اين طراحي‌ها باعث مي‌شود كه تصوير ذهني اشتباهي شكل بگيرد و يا اصلا امكان ساختن يك تصوير ذهني نباشد. فرد نابينا هنگام راه رفتن با عصاي سفید زمين را لمس مي‌كنند و موانع زميني را تا اندازه‌اي تشخيص مي‌دهند. اما اگر اين موانع نه روي زمين بلكه در ارتفاع بالاتر قرار داشته باشند، فرد نمي‌تواند آن را تشخيص دهد و به آن برخورد مي‌كند. برخي از مسيرهاي ويژه‌ي نابينايان در پياده‌روها جدا بدون ‌دقت و نادرست انتخاب شده‌اند. در اين مسيرها تعداد زيادي موانع فضايي قرار دارد كه باعث صدمه ديدن فرد نابينا مي‌شود. فرد نابينا با این اعتماد که در مسير مناسب سازي شده¬ای راه مي‌رود ناگهان به اين موانع برخورد مي‌كند و گاهي آسيب جدي مي‌بيند. برخي از اين موانع عبارتند از تابلوهاي راهنمايي و رانندگي، صندوق صدقات،‌ صندوق پست، داربست‌هاي ساختماني، سايبان‌هاي مغازه‌ها، درختان و …. علاوه بر اين موانع زميني نيز تردد نابينايان را به خطر مي‌اندازد. اين موانع اجسام ثابت يا متحركي هستند كه برسر راه نابينايان قرار گرفته‌اند و باعث صدمه‌ ديدن آنها از ناحيه‌ي پا مي‌شود. ارتفاع برخي از اين موانع طوري است كه به زير زانو برخورد مي‌كند و نابينايان آن را بسيار دردناك و خطرناك توصيف مي‌كنند. برخي از اين موانع عبارتند از: تيرهاي برق، پست‌هاي برق يا مخابرات، موانعي كه براي جلوگيري از ورود موتور به پياده‌رو نصب مي‌شود، سكوها،‌ پله‌ها و بيرون زدگي‌ها و همچنين اتوموبيل‌ها و موتورهاي پارك شده، وسايل و اجناس مغازه ها و غيره.
به نظر مي‌رسد كه در پياده‌روهايي كه موانع غير قابل رفعي وجود دارد بهتر آن است كه اصلا مسير نابينايان ايجاد نشود، زيرا يك نابينا وقتي بداند كه مسير مناسب‌سازي نشده است، ‌با احتياط بيشتري حركت مي‌كند، از ديگران كمك مي‌گيرد و آسيب كمتري مي‌بيند.
با نگاهی ساده به محیط شهری پیاده روها، خیابانها، ادارات، بانکها، مدارس، باشگاهها، پارکها و تمامی فضاهای شهری در می یابیم که هیچ کدام از این محیطها جهت حرکت معلولین مناسب نیستند. یکی از عمده موانعی که حرکت اغلب معلولین و سایر شهروندان را مختل می سازد وجود پله های متعدد و گوناگونی است که بیشمار در سطح شهر یافت می شود و در بسیاری از موارد به آسانی قابل حذف می باشند. زندگی حق طبیعی همه افراد بشر است اما کیفیت موضوعی است که تلخی و شیرینی سردی و گرمی این امر را طعین می کند. حرکت سرآغاز هستی است اما عده ای تنها به دلیل نقصی که دارند از حرکت به معنای اصلی آن و حرکت به معنای رشد و تعالی باز می مانند چرا که آن عده دیگر که خود را بی نقص می دانند و چون در اکثریت به سر می برند کیفیت زندگی را برای آن عده که نامشان را معلول نهاده اند سخت و دشوار کرده اند. شاید این مسئله به عمد صورت نگیرد و از نا آگاهی و نبود شناخت کافی نشأت بگیرد اما واقعیت امر آن است که این معلولین هستند که بار این سختی را به دوش می کشند و متحمل آسیب می گردند. خوشبختانه با اقدامات و پیگیریهای مکرر انجمن نابینایان و کم بینایان شهرستان بانه و همکاری سازنده شهرداری و شورای اسلامی شهر این شهرستان حرکتی مفید و قابل توجهی در مناسبسازی بافت شهری در بانه آغاز گردیده است. هرچند این امر در مراحل ابتدایی خود به سر می برد اما آغاز این حرکت خود جای امیدواری است که با تداوم و گسترش این مهم در سالهای آتی ما شاهد محیطی سالم جهت حرکت همه شهروندان بویژه معلولین سالمندان و کودکان در بانه باشیم. در پایان ذکر این مهم بویژه برای مسئولین ضروری می نماید که معلولیت سن، جنس، نژاد، طبقه اجتماعی، زمان و مکان نمی شناسد پس احتمال دارد هر فردی در یک لحظه به آن دچار شود لذا از شما خواهشمند است با دیدی آینده نگر و نگاهی ویژه به امر مناسب سازی توجه بفرمایید که حادثه خبر نمی کند.
به نقل از شماره 904 هفته نامه سیروان 24 مهر ماه 95

درباره مؤسسه رفاه نابینایان شهرستان سقز

مؤسسه رفاه نابينايان شهرستان سقز در سال 1381 با هدف فراهم آوردن بستر هاي فرهنگي و اجتماعي جهت مشارکت و حضور هرچه بيشتر شهروندان نابيناي سقزي در جامعه تاسيس شد. نشاني ايميل موسسه رفاه نابينايان شهرستان سقز: Saqez.blind@gmail.com
این نوشته در اجتماعی, مقاله ها ارسال و , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

4 Responses to یادداشت ششم: مناسب سازی محیطهای شهری برای معلولین بویژه نابینایان و کم بینایان.

  1. 1

    با سلام و درود خدمت موسسه ی رفاهی نابینایان سقز من هم به نوبت خودم توجه شما را به رسد مسائل معلولین ارج نهاده و چنین فعالیتهای صنفیی را در حل و فصل و کاهش مشکلات معلولین ضروری می دانم. عالی بود، ادامه بدید شاد و سرافراز باشید

  2. 2
    فرامرز کردی says:

    سلام ممنونم از پست فقط یه سوال آیا کسی که در شهرهای دیگر است می شود عضو موسسه شما بشود و از امکاناتی که در موسسه شما هست برخوردار شود .

    • 2.1
      مؤسسه رفاه نابینایان شهرستان سقز says:

      آقای کردی عزیز با سلام و وقت بخیر
      ممنون از توجه شما.
      موسسه میتواند با همه دوستان همنوع در سراسر کشور در ارتباط بوده و از تجربیات سایر عزیزان بهره مند شود و همچنین تجربیات کسب شده را منتقل کند. اما در خصوص تعامل های بیشتر همانطور که شماره تماس یکی از اعضای هیئت مدیره چند وقت پیش خدمتتان ایمیل شد میتوانید با آن شماره تماس گرفته و امکان شرایط ارتباطات بیشتر بررسی گردد.

دیدگاهتان را بنویسید