روایت مایکل دامت: خواستگاههای فلسفه تحلیلی

یکی از فیلسوفان تحلیلی بریتانیایی که مانند رشته تخصصیش در ایران نا شناخته است
مایکل دامت می باشد. او در 28 ژوئن 1925 میلادی در بریتانیا به دنیا آمد و در 27 دسامبر
سال 2011 میلادی از دنیا رفت. او یکی از فیلسوفان معاصر اروپا و جهان بود که دغدغه اصلی
مطالعاتی او منطق, ریاضیات و زبان بود. مایکل دامت در گرایشی از فلسفه پا گذاشت که
گرایشی تقریباً جدید در فلسفه است. در این شاخه از فلسفه به تحلیل زبانی از طریق گزاره
منطقی پرداخته می شود. معروفترین کتاب او در ایران که توسط «انتشارات حکمت» چاپ شده و
آقای «عبد الله نیک سیرت» آن را ترجمه کرده, «خواستگاه های فلسفه تحلیلی» می باشد که تقریباً
آغاز گر شناخت این فیلسوف معاصر برای ما ایرانیان است. البته این استاد برجسته بریتانیایی
که اندکی از عمر خود را در دانشگاههای آمریکا به عنوان استاد مهمان به تدریس منطق پرداخته
کتابهای دیگری هم در زمینه فلسفه تحلیلی و منطق به طبع رسانده است که هنوز ترجمه نشده است
و بر عهده مترجمان فلسفه دان ایرانی است که آثار این فیلسوف و فیلسوفان دیگر تحلیلی را به
ما ایرانیان بشناسانند.
دامت در کتاب خواستگاه های فلسفه تحلیلی بر آن است که از به تعبیر خودش در این کتاب از
فیلسوف آلمانی فرگه به عنوان پدر بزرگ فلسفه تحلیلی یاد کند و نزدیکیهای این فلسفه را با
گرایش دیگر فلسفه یعنی پدیدار شناسی بیان کند. پس در صدد است که نظریات فرگه و هوصل را به
عنوان دو سردمدار گرایش فلسفه تحلیلی و پدیدار شناسی بیان کند. او در ادامه بیان می دارد که
درست است که امروزه در بریتانیا فلسفه ی غالب از نوع گرایش تحلیلی می باشد و فیلسوفان
انگلیسی در گسترش این فلسفه تلاش فراوان کرده اند ولی نباید فرگه که مبدأ و آغاز گر این
گرایش از فلسفه بود را به فراموشی بسپاریم و تلاش او را بی ثمر بدانیم.
مایکل دامت در تعریف فلسفه تحلیلی به این نکته اشاره می کند که وجه تمایز این گرایش از
فلسفه با گرایش های دیگر چرخش زبانی می باشد و چرخش زبانی بدین معنا است که مسائل از دریچه
زبان تحلیل شوند و این درست همان نظریه فرگه می باشد. اندیشه در نظریات فرگه بسیار اهمیت
دارد ولی اندیشه ای که از دریچه زبان باشد. او از مدلول سخن می گوید و اشکالی که به بعضی از
اندیشه های فرگه می گیرد این است که آن اندیشه ها مدلولی برای بررسی ندارد و در ادامه از
سندیت گزاره هایی سخن می گوید که جنبه بین الاذهانی داشته باشد.
در ادامه ی این کتاب دامت می گوید: اصطلاحاتی که نزد فرگه مطرح بوده است یعنی مدلول, مرجع
و معنا و … به گونه ای محوری, در نزد هوسل مطرح نبوده است آنچه بیشتر در نظر هوسل مرجعیت
داشته است, «تجلی آگاهی» می باشد.
دامت به همین نحو به نظریه تطابق کاربرد با معنا که بیشتر طرح آن با نام «ویتکنشتاین»گره
خورده است, را مطرح می کند. دامت معتقد است که کاربرد یک مسئله ای یکدست نیست, زیرا پیش
زمینه ذهنی افرادی که یک موضوع واحدی را به کار می برند متفاوت است. ما نمی توانیم مطمئن
باشیم که دو نفر که از واژه شهر بلونیا استفاده می کنند آیا دانشی یکسان در مورد این واژه
دارند یا نه؟ یا اصولاً می شود انتظار داشت که کاربرد لازمه اش دانش مساوی است یا نه؟ آیا
انسانهایی که یک اصطلاح را به کار می برند آیا محدوده ای برای کاربردشان می توان مشخص کرد یا
نه؟ این بعضی اشکالاتی است که دامت در این کتاب به نظریه کاربرد می گیرد.
دامت به تعریف صدق می پردازد و نظریاتی را که در مورد معنای صدق است بیان می کند که
بعضیها صدق را معادل با التزام با واقعیت می دانند. بعضی دیگر صدق را سازگاری اجزای درونی
یک گزاره و قضیه می دانند و در نهایت معتقد است که خود فرگه صدق را غیر قابل تعریف می
دانست او در معنای اول صدق می گوید این معنا مسائل ارزشی را شامل نمی شود برای مثال شما اگر
بگویید من از فلان چیز بدم می آید این مسأله نه قابل تصدیق است نه قابل تکذیب. در معنای دوم
صدق که سازگاری اجزای یک گزاره را مطرح می کند مثالی می آورد که اگر شما بگویید من این غذا
را دوست دارم ولی آن را نمی خورم باز هم نه قابل تصدیق است نه قابل تکذیب. در نهایت روی
نظریه تلازم صدق با کاربرد ویتگنشتاین مانور می دهد. او می گوید: ما به صدق و کذب یک گزاره
کاری نداریم, مهم این است که این گزاره را یک گروه از جامعه ی زبانی به کار می برند

درباره اسماعیل ترکی دستگردی

درود اگر یادداشت را خواندید نظری بدهید تا نکته ای یاد بگیرم با سپاس esmaeiltorki.3752@gmail.com و دوباره سپاس
این نوشته در کتاب, مقاله ها ارسال و , , , , , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

3 Responses to روایت مایکل دامت: خواستگاههای فلسفه تحلیلی

  1. 1
    گوشه نشین says:

    سلام و تشکر به خاطر زحماتی که میکشید و چنین پست هایی را ارسال میکنید…

  2. 2
    امین says:

    سلام عزیزم, امیدوارم حالت خوب باشه و همیشه موفق باشی.
    میگم اگه میتونی زحمت آپلود فایل صوتی کتابا تو محله بکش البته اگه موجود هست.
    خدانگهدار

  3. 3
    اسماعیل ترکی دستگردی says:

    درود به تمامی دوستان و با نهایت سپاس از حسن توجه شما. این کتاب در رودکی ضبط شده و به علت کم سرعت بودن اینترنتم برایم مقدور نیست ولی فکر کنم دست همه این کتاب باشد.

دیدگاهتان را بنویسید