روشها و راهبرد های تحقیق، گفتار دوم مراحل تحقیق، مرحله اول انتخاب موضوع تحقیق

با تقدیم گرمترین سلام ها و صمیمانه ترین درودها به ساحت دوستان فرهیخته و فهیم خودم.
در این قسمت مبحثی دیگر از روشها و راهبرد های تحقیق را به حضور تقدیم می نمایم باشد تا شما را در انجام پژوهش خویش، یاری ناچیزی رسانده باشد در این گفتار ضمن آشنایی با مراحل تفصیلی تحقیق، اولین مرحله ی آن یعنی انتخاب موضوع نیز معرفی شده و نکات لازم و مهمترین ویژگی های آن نیز ارائه می گردد.
گفتار دوم مراحل پژوهش، مرحله ی اول انتخاب موضوع:
به طور کلی برای انجام تحقیق علمی می توان دوازده مرحله تفصیلی را مورد نظر قرار داد.
این مراحل در واقع همان مراحل بسط یافته ی روش علمی است که در گفتار اول آنها را در پنج مرحله معرفی کردیم.
در این بخش آنها را بسط داده و با عنایت به فرایند انجام یک تحقیق کامل به صورت گام به گام و هر کدام را به شکل یک مبحث جداگانه معرفی می کنیم . فهرست این مراحل به شرح ذیل است.
1- انتخاب موضوع تحقیق
2- بیان مساله
3- مطالعه ی پیشینه ی تحقیق(تئوری و پژوهشی)
4- بیان گزاره های مساله شامل: هدف، فرضیه و سوالها
5- مشخص کردن متغیر ها و مقیاس سنجش آنها
6- تعیین ابزار اندازه گیری و گردآوری اطلاعات
7- مشخص کردن جامعه ی مورد بررسی، نمونه و حجم نمونه
8- انتخاب روش تحقیق
9- گردآوری داده ها
10- تنظیم و تلخیص داده ها
11- تحلیل داده ها و نتیجه گیری
12- تدوین گزارش و اشاعه ی یافته ها
مرحله ی اول:
انتخاب موضوع تحقیق: انتخاب موضوع مهمترين تصميم در فرايند تحقيق است. زيرا با آينده ی تحصيلي يا كاري و حتي شغلي شما در ارتباط است.
موضوع تحقیق اولین مرحله در تدوین و اجرای یک طرح پژوهشیست. انتخاب یک موضوع مناسب برای تحقیق در یک رشته ی علمی مستلزم آشنایی با اصول، قوانین و نظریه های تشکیل دهنده ی آن و شناسایی آخرین پیشرفت های موجود در آن رشته است.
بر این اساس یک موضوع تحقیق مناسب باید دارای ویژگی های ذیل باشد.
1- علاقه ی پژوهشگر: موضوع تحقیق باید مورد علاقه ی پژوهشگر باشد، چرا که انجام یک تحقیق مستلزم صرف وقت، کوشش مستمر، دقت ریزبینانه و قدرت تحمل بسیار است و بدون علاقه ی پژوهشگر این مهم برآورده نخواهد شد.
2- بدیع بودن: موضوع پژوهش باید چنان انتخاب شده که به حل مشکل یا کاهش آن منجر گردد و مشمول دوباره کاری غیر قابل دفاع نگردد.
3- پژوهش پذیر بودن: در انتخاب موضوع تحقیق باید توجه داشت که مساله ی مورد نظر دارای قابلیت پژوهش باشد. به عبارت دیگر باید موضوع به گونه ای انتخاب و تدوین گردد که هم از نظر ماهیت و هم از لحاظ فرایند و ساختار تحقیق پژوهش پذیر باشد. برای مثال این سوال که آیا دانشجویان تحصیلات تکمیلی باید شاغل باشند؟ به لحاظ داشتن ماهیت ارزشی نمیتواند یک موضوع تحقیق باشد. در حالی که این سوال می تواند به این صورت مطرحشده و پژوهش پذیر باشد. (مطالعه ی رابطه ی بین اشتغال دانشجویان تحصیلات تکمیلی و موفقیت تحصیلی آنها)
4- اهمیت و اولویت: آیا با وجود دانش و اطلاعات وسیعی که در اختیار بشر است. در مورد این موضوع خاص باز هم نیاز به تحقیق است؟ به عبارت دیگر آیا اجرای تحقیق در مورد موضوع مورد نظر از نظر اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی قابل توجیه است؟ در این باب می توان به این نکته اشاره کرد که یافته های پژوهش چه اندازه ضروری و مورد نیاز می باشند؟
5- توانایی پژوهشگر: توانایی تخصصی پژوهشگر در صورتبندی مساله ی تحقیق و انجام فرایند تحقیق نقش بسزایی دارد فردی که خود به دانش زیربنایی زمینه ی پژوهش تسلط ندارد و از مهارت های پژوهشی برخوردار نیست نمی تواند حتی به بیان مساله ی مناسب پرداخته و طرح پژوهشی را تدوین و اجرا کند.
6- منابع مادی: بدون شک انجام هر گونه پژوهش مستلزم نیروی انسانی متخصص، ابزار اندازه گیری، بودجه، و سایر تجهیزات مادی است. از این رو پژوهشگری می تواند یک موضوع را انتخاب کرده و به پژوهش بپردازد که به موارد بالا دسترسی داشته باشد.
7- منابع اطلاعاتی: دسترسی به منابع اطلاعاتی دید بازی را در انتخاب موضوع تحقیق به محقق می دهد چرا که این منابع محقق را از نتایج تحقیقات گذشته آگاه نموده و به وی کمک می کند تا از دوباره کاری اجتناب نماید.
8- به صرفه بودن: برای انجام پژوهش باید مساله و موضوعاتی انتخاب گردند که از لحاظ علمی، نظری، مالی، زمانی و سایر جنبه ها دارای ارزش کافی بوده و از لحاظ تحلیل هزینه فایده مقرون به صرفه باشد.
چند پيشنهاد براي يافتن موضوع مناسب براي تحقيق
1. كمك گرفتن از ديگران (استادان، مدير مؤسسه، همكاران، يا افراد خانواده).
2. مطالعه ی كارهاي تحقيقي ديگران و ارتباط دادن آنها با علايق و انگيزه هاي ديگر خود.
3. فكر كردن به تجارب قبلي و زمينه هاي مورد علاقه تان.
4. فكر كردن به یک عنوان
5 ياد آوري كلمات قصار، واگويه ها و گفته ها.
6. پي جويي حدس و گمانهاي خود.
7. ترسيم شكل، نمودار يا انگاره اي از آنچه در ذهن داريد.
دوازده نكته ی مهم در انتخاب موضوع تحقیق
یک چه انتخابهايي داريد؟
2. انگيزه شما چيست؟
3 ارتباط موضوع با رشته ی تحصيلي شما
4نمونه هاي قبلي پروژه هاي تحقيقي
5آيا از قواعد و انتظارات مؤسسه خود آگاهيد؟ اگر شما براي دريافت درجه دانشگاهي تحقيق مي كنيد محدوديتهايي از نظر انتخاب موضوع، تعداد كلمات، نحوه سازماندهي مطالب و … خواهيد داشت و در اغلب موارد انتظار ميرود نوشته هاي خودرا بصورت منظم، پاكيزه و تايپ شده تحويل دهيد.
6گستره موضوع و اندازه عنوان
7. چقدر وقت داريد و چگونه مي خواهيد وقت خودرا مديريت كنيد؟
8. هزينه هاي تحقيق را چگونه تأمين مي‌كنيد؟
9چه منابعي در دسترس شما قرار دارد.
10. نياز شما به پشتيباني و حمايت.
11 . مسائل دسترسي به امكانات.
12. ميزان آشنائي شما با روشهاي تحقيق.
نکاتی دیگر پیرامون انتخاب موضوع تحقیق:
موضوع تحقیق می بایست متناسب با توانمندی و یا تجربه محقق باشد.
1- موضوع تحقیق روشن و بدون ابهام باشد.
2- موضوع متناسب با فرصت محقق و قابل اجرا توسط او باشد.
3- موضوع باید محدود شود یعنی خیلی وسیع نباشد.
4- موضوع تحقیق نباید تکراری و از موضوعاتی باشد که قبلاً در مورد آن تحقیق شده و حل شده باشد و یا پاسخش معلوم باشد.
مهمترین نکات در نگارش موضوع تحقیق:
1- متغیرها در موضوع تحقیق نوشته شود.
2- آزمودنیهای مورد مطالعه می بایست در موضوع تحقیق نوشته شود.
3- مکان انجام تحقیق می بایست در موضوع تحقیق نوشته شود.
4- زمان انجام تحقیق می بایست در موضوع تحقیق نوشته شود.
فعالیت :
1-� 1- حداقل 5 پرسش آغازین در مورد مسائلی که برای شما بعنوان مسئله قلمداد شده و ذهن شما را به خود معطوف داشته است، به ترتیب اولویت طرح نموده و به صورت مکتوب
ارائه نمایید.
2- یکی از سؤال ها را به صورت «موضوع تحقیق» در آورده و ارائه نمایید.
ادامه دارد

درباره صلاح الدین محمدی

ای برون از وهم و قال و قیل من، خاک بر فرق من و تمثیل من رحم فرما بر قصور فهمها، ای ورای عقلها و وهم ها قطره ی دانش که بخشیدی ز پیش، متصل گردان به دریاهای خویش قطره ی علم است اندر جان من، وا رهانش از هوا و از خاک تن ای مبدل کرده خاکی را به زر، خاک دیگر را بکرده بل بشر کار تو تبدیل اعیان و عطا، کار من سهو است و نسیان و خطا سهو و نسیان را مبدل کن به علم، من همه خلمم مرا کن صبر و حلم با تقدیم سلام و احترام صلاح الدین محمدی، معلم رابط کودکان با نیازهای ویژه، دکترای علوم تربیتی گرایش مدیریت آموزشی اهل استان کردستان شهر سنندج تا 9 سالگی بینای کامل، و بر اثر انفجار مین تبدیل شده به نابینای کامل بارزترین صفات شخصیتی: صبوری، منطقی، برونگرا، احترام به فرد مقابل بدون هر پیشفرض ذهنی فعالیت علمی: ترجمه ی یک کتاب در زمینه ی روش تحقیق مقدماتی با همکاری یکی از اساتید دانشگاه تهران علاقه مندیها: مطالعه مهمترین فعالیت من: در ظمینه های شعر، داستان و رمان، تاریخ، و از منابع تخصصی روش تحقیق تا حدی اهل موسیقی، هنرآموز پیانو و سنتور سایر فعالیتها، سابقه ی عضویت، بازرسی و ریاست در انجمن نابینایان و کمبینایان کردستان، رئیس مستعفی هیات ورزشهای نابینایان و کم بینایان استان کردستان، رئیس خانه نور ایرانیان بصیر شعبه کردستان راه ارتباطی با بنده : email: salah.m1394@gmail.com لذت انعام خود را وا مگیر، نقل و باده و جام خود را وا مگیر ور بگیری کییت جستوجو کند؟ نقش با نقاش چون نیرو کند؟ منگر اندر ما مکن در ما نظر، اندر اکرام و سخای خود نگر حضرت مولانا
این نوشته در آموزش, آموزش های رایگان, اجتماعی, روانشناسی, مقاله ها ارسال و , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

8 Responses to روشها و راهبرد های تحقیق، گفتار دوم مراحل تحقیق، مرحله اول انتخاب موضوع تحقیق

  1. 1
    ریحان says:

    سلام بر آقای محمدی گرامی. مطالبی رو قبلا در خصوص تحقیق و مراحلش بطور کلی خونده بودم. اما خب این شکل از بیان شما بهتره و قابل استفاده تر متشکرم

  2. 2
    وحید says:

    سلام آقاي محمدي.
    از پست بسيار مفيدتان تشكر مي كنم. انتخاب موضوع تحقيق يكي از مهمترين قسمت هاي هر تحقيق و پژوهش است كه هدف و معيار اصلي پژوهشگر رو نشان ميده و پژوهشگر مي بايست در انتخاب آن دقت لازم رو داشته باشه.
    پژوهشگر ضمن در نظر گرفتن توانايي خود، مي بايست موضوع مورد علاقه ي خود رو انتخاب كنه و تلاش كند كه موضوعش نو و به روز باشد. اهمیت و اولویت موضوعی که انتخاب می کنیم از آن جهت است كه يك روند پژوهشي را طي كند. همچنين موضوع پژوهشگر باید به درد جامعه بخورد و پژوهشگر مي بايست نگاهي هم به منابع اطلاعاتي و بخصوص منابع مادی و امکانات در دسترس نيز داشته باشد.
    پژوهشگر براي انتخاب موضوع خود مي تونه به پژوهش هاي قبلي مراجعه كنه و با ملاحظه ي قسمت هاي مهم آن از جمله چارچوب نظري، پيشينه، متغير هاي كليدي در فرضيات و سؤالات، جامعه آماري، حجم نمونه، شيوه ي نمونه گيري و بخصوص پيشنهادات تحقيق، يك ديد نسبي به جهت روند كاري خود پيدا كنه و موضوع مناسبي رو انتخاب كند. همچنين اينكه بخش پيشنهادات تحقيق مي تواند كمك مناسبي به پژوهشگران در انتخاب موضوع بنمايد. مثلا در برخي پيشنهادات عنوان شده كه اين كار را بر روي جامعه آماري گسترده تر و يا حجم نمونه وسيع تر انجام داد و يا اينكه متغير هاي آزمايشي آنها را زيادتر كرد تا در تعميم، نتايج كلي تر بدست آيد.
    شرمنده كه كامنتم طولاني شد و بي نهايت از شما متشكرم.
    شاد و پيروز باشيد.

  3. 3
    کامبیز کامبیز says:

    سلام دکتر. اصل حالت چطوره؟
    در ویژگیهایی که برای انتخاب موضوع مناسب تحقیق گفتی، مورد ۲ و ۷ چه فرقی با هم دارند؟
    در صورتی که این دو مورد باهم ادغام شوند بهتر است در غیر این صورت مورد ۷ از ویژگیهای انتخاب موضوع به شمار نمیآید.
    از نظر من بهترِ اینطور ادغام شود:
    بدیع بودن: موضوع تحقیق باید با کمک گرفتن از منابع آزاد، تحقیق به گونه ای انتخاب شود که محقق از نتایج تحقیقات گذشته آگاه شود تا از دوباره کاری و تکرار اجتناب شود.
    مورد پنج هم به ویژگی محقق اشاره میکنه نه ویژگی یک تحقیق.
    البته شاید من اشتباه کنم و اصلاح کنی و من رو به راه راست هدایت فرمایی.
    آیا اشتباه گفتم؟
    از زحمتی که کشیدی متشکرم استاد عزیز.

    • 3.1

      سلام کامی جان، من خوبم و حضور گرم تو هم در چنین پستهایی این خوبی را دو چندان می کند.
      اما در مورد شباهت ویژگی دو و هفت باید بگویم که ویژگی شماره دو ناظر به اکتشافی بودن و نو بودن تحقیق از لحاظ ماهیت، روش، جامعه و غیره را دارد و ویژگی شماره هفت نیز اطلاع از بسیاری از مطالعات پیشین است که یکی از فواید آن اجتناب از دوباره کاری است و الباقی به کسب آگاهی از سایر جنبه های پژوهش منجر می شود.
      ویژگی شماره پنج هم به این صورت است که موضوع تحقیق باید متناسب با توانایی پژوهشگر باشد. به عبارت دیگر یکی از ویژگی های تحقیق این است که باید متناسب با توانایی محقق انتخاب گردد.
      انشا اله که هدایت شدید.
      شاد باش

  4. 4

    درود بر شما جناب محمدی. حال انسان تشنه ای را دارم که به چشمه ای خروشان رسیده است.
    بابت تنظیم و انتشار این سلسله مطالب از شما سپاسگزارم.
    قطعا در ادامه راه، آنها را به کار خواهم بست.

    • 4.1

      درود بر سر کار خانم جوادیان
      من هم بسیار خوشحال و سپاسگزارم که این مطالب توانسته است بخشی از نیازهای شما را تامین سازد انشا اله در پست های بعدی مراحل بعدی تحقیق و سایر مهارتهای پژوهشی را حضورتان تقدیم می نمایم. با نهایت تشکر از حضور گرمتان شاد باش

دیدگاهتان را بنویسید